گزارش ارزيابی زيست محيطی حفر تونل غارنخجير توسط ميراث فرهنگی استان مركزی، پس از يكسال و ايجاد خسارت هنگفت به اين غار 70 ميليون ساله به سازمان محيط زيست ارايه شده است.
خبرگزاری ميراث فرهنگی، گردشگری: پس از حدود يكسال كشمكش ميان ادارههای كل ميراث فرهنگی و محيط زيست استان مركزی، سرانجام محيط زيست موفق به توقف عمليات حفر تونل در غار 70 ميليون ساله نخجير شد.
اين حفاري كه بدون انجام ارزيابی زيست محيطی انجام شده بود؛ بارها با مخالفت محيط زيست روبرو شد ولی متاسفانه ميراث فرهنگی استان مركزی هرگز به اين مخالفتها وقعی ننهاد و به كار خود در سوراخ كردن اين غار پرقدمت ادامه داد.
عمليات حفاری غار نخجير درحالی متوقف شد كه ميراث فرهنگی 400 متر از ديواره شرقی اين غار را بدون انجام مطالعات كارشناسی مورد تاييد محيط زيست، سوراخ كرده بود و تنها 8 متر تا خود غار فاصله داشت كه اين امر باعث خسارات جبرانناپذيری بر اين غار شد.
حميدرضا جلالوندی، سرپرست اداره كل محيط زيست استان مركزی، دليل توقف اين عمليات را برای ميراث خبر اينگونه شرح داد:
« عمليات حفر تونل در غار نخجير را كه توسط اداره كل ميراث فرهنگی و بدون انجام مطالعات كارشناسی انجام شده بود، متوقف كرديم.» اما سيد محمد حسينی، رئيس سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی، همچنان و با وجود توقف عمليات حفاری غار، كار خود را كارشناسانه میداند. به گفته رئيس سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی، حفر تونل خروجی غار نخجير براساس ارزيابی های كارشناسانه و طی شدن مراحل قانونی انجام گرفته است. به گزارش روابط عمومی سازمان ميراث فرهنگی صنايع دستی و گردشگری، سيدمحمد حسينی رئيس سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی درخصوص غيركارشناسی جلوه دادن حفاری غار نخجير گفت:
« متاسفانه برخي اظهارنظرها آگاهانه نيست و نشان میدهد اطلاعات كافی از مراحل فعاليت سازمان وجود ندارد.» وي يادآور شد: « حفر تونل نخجير در كارگروه گردشگری كه مديركل محيط زيست استان نيز از اعضا اصلی آن بودهاند به تصويب رسيد.» حسينی افزود: « پس از تصويب حفر تونل نخجير و سفر هيات دولت به استان مركزی، رديف بودجهای نيز برای آن درنظر گرفته شد و متعاقب آن سازمان نيز اقدامات كارشناسی را آغاز كرد.» وی با تاكيد بر اين مطلب كه حفر تونل پس از مشورت با كارشناسان اهل فن انجام شده است؛ گفت:« پيش از شروع عمليات حفاری با رئيس كميته غارشناسی كشور، رئيس سازمان نظام مهندسی معدن استان مركزی و همچنين گروهی از استادان دانشگاه نراق به گفتگو نشستيم كه صورتجلسه آن موجود است.» رئيس سازمان ميراث فرهنگی، صنايع دستی و گردشگری استان مركزي همچنين اظهار داشت: « اكيپی از كارشناسان سازمان انرژی اتمی كشور از غار نخجير بازديد كرده و نقطه نظرات خود را نسبت به ضرورت انجام حفاری اعلام كردند.»
حسينی نظر كارشناسان را نسبت به حفاری تونل خروجي غار نخجير مثبت دانست و گفت:« ما نيز دلنگران محيط زيست هستيم، بنابراين پس از طی شدن مراحل قانونی اقدامات كارشناسی نيز انجام گرفت.» وی درخصوص شكايت اداره كل محيط زيست از سازمان و توقف عمليات حفاريی توضيح داد:« اداره كل محيط زيست ابتدای كار نسبت به عمليات حفاری مخالفت كرده و به دادگاه شكايت كردند از اين رو حفاری متوقف شد.» وی افزود: « پس از آن كه ما ادله كافی و قانونی به دادگاه ارائه كرديم، فعاليت سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی بلامانع تشخيص داده شد و درحال حاضر طبق توافقی كه با اداره كل محيط زيست استان انجام دادهايم مشغول تهيه گزارش زيست محيطی هستيم كه پس از ارائه آن فعاليت حفاری آغاز ميشود.» رئيس سازمان ميراث فرهنگی صنايع دستی و گردشگری استان مركزی ياد آور شد: « فعاليت حفاری سازمان در غار نخجير منع قانونی ندارد و ما با اداره كل محيط زيست استان كاملا هماهنگ هستيم. بنابراين براساس توافقی كه انجام شده تا زمان ارائه گزارش زيست محيطی فعاليت حفاری انجام نمیگيرد.»
حفر تونل مجوز محيط زيست نداشت امير انصاری، معاون محيط طبيعی اداره كل محيط زيست استان مركزی، در گفتگو با ميراث خبر دليل توقف عمليات حفر تونل در غار نخجير را نبود ارزيابی زيست محيطی عنوان كرد و گفت:« عمليات حفاری تونل غار نخجير توسط ميراث فرهنگی، بدون مطالعات كارشناسی زيست محيطی انجام گرفت.» انصاری در ادامه گفت: « سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی طی يكسال به اخطارهای محيط زيست توجهی نكرد و به تخريب اين غار 70 ميليون ساله ادامه داد، تا سرانجام موفق شديم اين حفاری غير كارشناسانه را متوقف كنيم.» وی در ادامه افزود: « سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی پس از توقف قطعی عمليات، گزارش ارزيابی زيست محيطی خود را ارايه داده است كه اين گزارش برای مطالعه به كميته ارزيابی سازمان محيط زيست ارسال شده است.» انصاری تاكيد كرد كه هنوز نظر كارشناسی زيست محيطی در خصوص گزارش ارزيابی زيست محيطی سازمان ميراث فرهنگی داده نشده است. معاون محيط طبيعی اداره كل محيط زيست استان مركزی، در ادامه افزود: « هنوز نظر سازمان محيط زيست درباره گزارش ارزيابی ميراث فرهنگی معلوم نيست. قرار است تا كميته ارزيابی جلسهای تشكيل دهد و در آن از اعضای كميته، مجری و مشاوران طرح حفاری تونل، مدير كل ميراث فرهنگی استان مركزی، سرپرست اداره كل محيط زيست استان، برخی اساتيد دانشگاه، معاونت محيط طبيعی سازمان محيط زيست و ديگر مسئولين مربوطه دعوت كنند تا گزارش ارزيابی ميراث فرهنگی را مورد مطالعه قرار دهند.» انصاری يادآور شد كه محيط زيست از روز اول حفاری تونل در غار نخجير، با اين عمليات غير كارشناسانه مخالف بوده است و اين مخالفت را بارها نيز به ميراث فرهنگی استان مركزی ابلاغ كرده است. محيط زيست از ابتدا با حفر تونل مخالف بوده است پيش از اين نيز رئيس سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی، همواره از كارشناسانه بودن حفر تونل در غار نخجير گفته بود. حسين در گفتگو با ميراث خبر با تاكيد بر اين كه مديركل وقت محيط زيست استان مركزی در ابتداي امر با حفاری موافقت كرده است، گفت: « سيدمحمد حسينی، مديرکل اداره ميراث فرهنگی، گردشگری و صنايع دستی استان مرکزی در گفتگو با خبرگزاری ميراث فرهنگی گفت: « آقاي محمدباقر صدوق، رئيس اداره کل حفاظت محيط زيست استان مرکزی جزو اعضاي اصلی کارگروهی بود که توافق اوليه براي حفر تونل غار نخجير در آن به تصويب رسيد. اگر اين طرح به تصويب نمی رسيد هرگز برای ما تأمين اعتبار صادر نمی شد.» مديرکل سازمان ميراث فرهنگی استان مركزی، درباره کارهای کارشناسی که برای حفر اين تونل در غار نخجير انجام داده است، گفت:« از کميته غارشناسی کشور دعوت کرديم تا درباره حفر تونل در اين غار کارشناسي کند. اين کميته پس از بررسي طي صورتجلسهای اعلام کرد که انجام اين کار براي غار نخجير مفيد هم هست. ما به همين کار بسنده نکرديم و از کارشناسان زمينشناسی هم برای بررسی دعوت کرديم که آنها نيز حفر تونل را تأييد کردند. مجددا گروهی از سازمان آب منطقهای را که کارشناس آبهای زيرزمينی هستند به آنجا آورديم. آنها اعلام كردند مشکلی وجود ندارد. با همه اين تفاسير باز هم محيط زيست اين کارشناسیها را کافی ندانست و گفت که بايد حفر تونل با نظارت مشاور زيست محيطی انجام گيرد. ما هم 30 ميليون تومان هزينه کرديم و مشاوری در اختيار گرفتيم که مرحله به مرحله کار را کنترل میکند و طرح ارائه میدهد.» وی درخصوص اينکه چرا محيط زيست با اجرای اين طرح مخالفت میکند، گفت:« خود ما هم نمیدانيم چه خواستهای دارند. هرچه گفتند انجام داديم و بازهم مخالفت میکنند. بارها هم اعلام کردهايم که اگر اتفاقی برای اين غار رخ دهد، مسئوليت آن را ميراث فرهنگی به عهده گرفته است.» اما محمدباقر صدوق (مديركل وقت محيط زيست استان مركزی) به خبرگزاری ميراث فرهنگي اعلام كرد كه از همان ابتدا نيز با اين حفاري مخالف بوده است: « همينجا اعلام ميکنم که اگر ايشان سندی درخصوص توافق اوليه ما با سازمان ميراث فرهنگی براي سوراخ کردن غيرکارشناسی غار 70 ميليون ساله نخجير دارد، آن را ارائه دهد. مگر میشود که سازمان محيط زيست با چنين طرحي موافقت کند؟ شايد ايشان توافق ما را با مطالعه کارگروهی برای ايجاد حفر تونل به اشتباه توافق با حفر غير کارشناسی تونل در غارنخجير دانستهاند. بارها اعلام کردهام که ما با ايجاد راه خروجی در اين غار مخالف نيستيم ولی بايد براي اين کار، کارشناسی زيست محيطی انجام گيرد.» صدوق اسنادی را در اختيار ميراث خبر گذاشت كه مخالفت محيط زيست را از همان ابتدا با اين امر نشان میداد.
لازم به ذكر است که اداره کل ميراث فرهنگی استان مرکزی در تاريخ 27 تيرماه سال 86، به منظور ايجاد راه خروجی برای اين غار و جذب گردشگر، اقدام به سوراخ کردن غار آبی - خاكی نخجير، که متعلق به دوره سوم زمين شناسی است، کرد. اين کار با پيگيری اداره کل حفاظت محيط زيست استان مرکزی متوقف شد. ولی چندی بعد دوباره سوراخ کردن غار از سرگرفته شد و تمامی تلاش محيط زيست براي متوقف کردن اين عمليات بینتيجه ماند.
محسن ظهوری
منبع: خبرگزاری میراث فرهنگی